محققين مي گويند بلتستان داراي قدمت بسيار زيادي ميباشد و داراي تمدن بسيار خوبي بوده است. آقاي خالد كشميري در اين باره مي نويسد: فرهنگ وتمدن بلتستان از گلگت واطراف آن بهتر بوده واين برتري تاكنون هم ادامه دارد. سيد عباس كاظمي نيز مي نويسد: بلتستان نمونه جامعه اي خوب وپيشرفته و داراي فرهنگ و تمدن غني است. بلتستان به خاطر دارا بودن تمدن غني خود در تاريخ كشورهاي مختلف با نام هاي گوناگوني شناخته مي شده. همانطور كه دربخش قبل گذشت اهالي تبت اين منطقه را ننگ گون مي گفتند. اهالي چين اين منطقه را پولولو مي ناميدند. آريايي‌ها و مغولها آنرا تبت خورد مي‌گفتند. مردم سنكيانگ با نام بالتي اين منطقه را مي‌شناختند، نام بالتي در اصل كلمه‌اي يوناني است، بيروني آنرا تبت اسلامي نوشته است. مسافران اروپايي اين منطقه را تبت صغير مي گفتند، برخي اين منطقه را بهشت كوچك وبرخي ديگر آنرا بام عالم نام نهادند. درباره فرهنگ و تمدن قديم بلتستان منابع قديمي در دسترس نيست ولي آثار باستاني مانند قبرستان ها و ديگر شواهد ما را راهنمائي مي كند. در زمان كيسر دربلتستان نظام اشتراكي رائج بود. مردم بلتستان زندگي اجتماعي خوبي داشتند. در هر منطقه يك نظام اجتماعي رائج بود. و در هر محله عبادت خانه و يك محل خاص بنام هلچنگره بود كه در آن مردم در اوقات فراغت جمع مي شدند. و تنازعات و اختلافات خود را در اين محل حل و فصل مي كردند. مردم دركارها به يك ديگر كمك مي كردند.و كارها را با هم انجام مي دادند. بخاطر كمبود آب در منطقه براي آبياري به زمين ها يك نظام خاص داشتند و هيچ وقت دعوايي پيش نمي آمد. خانه‌هاي قديمي در بلتستان عموما داراي سقف‌هاي كوتاه بود كه علتش سرماي شديد در اين منطقه است. نشيمنهاي زمستاني و تابستاني خانه‌ها جدا بود. عموما در خانه‌ها حمام وجود نداشت و در كنار چشمه‌ها و رودخانه‌ها حمام‌هاي عمومي مي ساختند. مراسم‌ مختلف در فصل‌هاي مختلف برگزار مي شد . از جملة آنها نوروز ستروب لا، اونگ دق، برق بب، نورپهب و كهاستون معروف است. موسيقي و ترانه‌هاي محلي هم در اين منطقه زياد است. در مراسم‌ گوناگون اين موسيقي ها مي سرودند و غزل‌هايي به زبان بلتي هم مي سرودند. در بين آنها ميندوق هلتنمو معروف است. مردم بلتستان نوروز نخستين روز سال شمسي را مانند ايرانيها جشن مي گيرند، در گذشته عيد نوروز رونق بيشتري داشت و بزرگترين جشن ملي بشمار مي رفت ولي در حال حاضر از اهميت آن تا حدي كاشته شده است با وجود آن در اين روز مراسم‌هاي زيادي برگزار مي شود، به بچه‌ها عيدي داده مي‌شود. در ورزشگاه مركزي شهر كه در زبان محلي شغرن گفته مي‌شود مردم جمع مي‌شوند و مسابقه چوگان (پولو)، فوتبال، واليبال تيراندازي، هاكي و بازي‌هاي محلي ديگر برگزار مي‌شود. مردم در اين روز لباس نو مي پوشند. در بلتستان در شب‌هاي زمستان گفتن داستان‌هاي قديمي رائج است. و براي اي كار مردم دور هم جمع مي‌شوند و از كسي كه داستان مي گويد به خانه دعوت مي كنند و از او پذيرائي مي كند و او داستان مي گويد. در اين داستان‌ها داستان هله‌فو(خداي كوچك) كيسر خيلي معروف است. اين داستان 12 يلداخ (باب) دارد.

تاريخ : سه شنبه شانزدهم اسفند ۱۳۹۰ | 4:55 | نویسنده : ارشادحسین مطهری |