نخستین سالگشت سفر تاریخی مقام معظم رهبری(مدظله‌العالی) به قم، در گفت‌وگو با آیت‌الله اعرافی، رئیس جامعه‌المصطفی، خطاب به طلاب المصطفی یادآور شد:طلاب جامعه ‌المصطفی ذخیره‌های اسلام

اشاره از خامنه تا مدینه چهارده قرن بیشتر فاصله نیست و حدیث سلسله‌الذهب چه زیبا و جاودانه از پشت دیوار بلند قرون بر تارک زمین و زمان‌ها فراروی تمامی عصرها و نسل‌ها نورافشانی می‌کند و نوای نورانی "انا من شروطها"به گوش جان دل‌های دین‌دار می‌رساند.  امروز نیز در سایة توجهات ولی‌الله‌الاعظم(عج) و عنایات مراجع معظم و حمایت حوزة علمیة قم و به برکت انقلاب اسلامی، جامعه‌المصطفی توانسته است مرزهای جغرافیایی را درنوردد و حلقة اتصال دل‌های حقیقت‌جو در اقصی نقاط عالم با این سلسلة بابرکت باشد و چشمه‌ای از مکتب و معارف ناب اسلام محمدی(ص) را در جهان جاری سازد. سفر مقام معظم رهبري(مدظله‌العالی) به قم موجب شد افق جديدي فراروي حوزويان و روحانيت براي تسريع روند تحول و پيشرفت در حوزه‌هاي علميه گشوده شود. يکي از تأکيدات ايشان در ديدارهاي مختلف، کارآمدي حوزه‌ها و حضور مؤثر در عرصه‌هاي گوناگون فرهنگي و اجتماعي جامعه و فعاليت برای پاسخ‌گويي به نيازهاي مردم بود. رهنمودها و منويات رهبري در سفرشان به مهد علوم اسلامي کشورمان، موجب شد شور و انگيزه‌اي جدي در جامعة روحانيت و حوزويان براي رسيدن و تثبيت به جايگاه واقعي آنان راه بيفتد. با توجه به اهميت موضوع دربارة ضرورت کارآمدي حوزه‌هاي علميه، برای پاسخ‌گويي به نيازها و مطالبات مردم و الزامات و بايسته‌هاي تحقق آن، با آیت‌الله اعرافي، رئيس جامعه‌المصطفي، گفت‌وگو کرده‌ايم که در ادامه، مشروح آن تقديم مي‌شود. گروه گفت‌وگو: آیت‌الله اعرافی، با اشاره به سفر سال گذشتة رهبر معظم انقلاب(مدظله‌العالی) به قم، آن را موجب همبستگی درون حوزه‌ای و امیدوار شدن طرفداران ایران در دنیا عنوان کرد: «این سفر از نظر داخلی، همبستگی درون‌حوزه‌ای ایجاد کرد و از سوی دیگر، آفاق نو و جدیدی در تحول حوزه گشود». از آثار سفر رهبری به قم به گزارش مرکز خبر و اطلاع‌رسانی جامعه‌المصطفی، وی ابراز داشت: «سخنان ایشان در این سفر، تکمله‌ای بر مجموعة مباحث سابق ایشان در باب تحول حوزه بود و به نوعی تکمیل و ارائه آفاق جدیدی در این زمینه به شمار می‌رفت. نزدیک به یک سال پیش از سفر ایشان، رسانه‌های بیگانه تمرکز فوق‌العاده‌ای بر شکاف‌های اجتماعی در ایران و به ویژه شکاف مرجعیت و رهبری کرده بودند و در این باره به شدت تبلیغ می‌کردند، ولی این سفر به همگان نشان داد که شکافی میان مرجعیت و رهبری وجود ندارد. از سوی دیگر، این مباحث می‌توانست در روحیة طرفداران ما در دنیا آثار منفی باقی بگذارد که سفر مقام عظمای ولایت به قم، موجب ترمیم روحیة طرفداران انقلاب در سراسر دنیا شد». درنگی در تأکیدات رهبر معظم انقلاب ایشان در پاسخ به این پرسش که «وظیفة علما و حوزویان در ندادن بهانه به دست دشمن برای القای شکاف میان حوزه و رهبری چیست؟»، اظهار داشت: «نظام ما دینی و اسلامی می‌باشد که براساس ولایت فقیه استوار شده است و نظام دینی و ولایت فقیه، هیچ گاه، نمی‌تواند از اندیشة دینی و حوزه‌ای جدا باشد. افراد درون حوزه‌ باید به جایگاه نظام و ولایت فقیه توجه داشته باشند و البته این نگاه، امروزه، در حد بالایی وجود دارد. یکی از ابعاد اصلی سفر ایشان، تقویت بعد بین‌المللی در حوزه بود که در این زمینه در مجموعة مدیریت و جامعة مدرسین و بخش‌های مختلف حوزه تقویتی ایجاد کرد که می‌تواند آثار مثبت زیادی داشته باشد. يکي از تأکيدات رهبري در سفرشان به قم و ديدار با حوزويان و روحانيون، دربارة ضرورت تحول در حوزه‌هاي علميه و کارآمدي اين نهاد در عرصه‌هاي اجتماعي و پاسخ‌گويي به نيازها و مطالبات مردم بود». فرازهایی از کلام مقام معظم رهبری در قم رئیس جامعه‌المصطفی، در ادامه، به فرازهایی از سخنان رهبری در سفر به اشاره و تصریح نمود: «سفر سال گذشتة مقام معظم رهبری، چهارمين سفر رسمي معظم‌له به قم بود. ايشان در سفرهاي قبلي و برنامه‌های دیگر، نظرات مستقيمي دربارة روحانيت و به ویژه حوزه‌ها داشتند. در اين سفر نيز بسياري از سخنراني‌هاي ايشان متوجه حوزه و روحانيت بود. سخنراني‌هاي ايشان در جمع اعضاي جامعة مدرسين و نخبگان و قشرهاي مختلف جامعه، منظومة فکري را تشکيل مي‌دهد که روحانيت و حوزه‌ها باید اين منظومة انديشه‌ها را در کنار آنچه تأکيدات امام راحل بود، قرار دهد و با نگاهي جامع و کامل تجزيه و تحليل نماید تا در برنامه‌ريزي‌هاي کلان مورد عنايت قرار گيرد. يکي از بحث‌هاي مهمي که در اين سفر، مقام معظم رهبری با چند بيان مختلف و در فرصت‌هاي متعدد به آن پرداختند، وجود حوزة کارآمد، پويا، فعال و متعامل با جامعه و نظام بود. متأسفانه، گاهي تفسيرهايي وجود دارد که استقلال حوزه را به گونه‌اي بيان مي‌کنند که بايد به لاک خود برود، به اين معنا که منزوي باشد و به واقعيت‌هاي بيروني توجه نکند. ايشان تأکيد داشتند که چنين حوزه‌اي از پا درمي‌آيد و نمي‌تواند به رسالت خودش عمل کند؛ بنابراين، حوزه بايد متعامل با جامعة بيرون و نيازهاي داخل و خارج باشد». حوزه‌ای کارآمد و پاسخ‌گو آیت‌الله اعرافی گفت: «براي اين که بتوانيم حوزه‌اي پاسخ‌گو داشته باشيم و حوزه‌هاي علميه به واقعيت‌هاي بيروني جامعه نزديک‌تر شوند، چند شرط لازم است. مهم‌ترين آن، شناخت درست از واقعيت‌هاي جامعه و نيازهاي بيرون است، زيرا حوزه بدون داشتن تحليل جامع از مسائل اجتماعي، نيازهاي جهان امروز و سطوح مختلف بشري، نمي‌تواند به درستي به واقعيت‌هاي بيروني پيرامون پاسخ‌گو باشد. براي تحقق حوزه‌هاي فعال و کارآمد، نخستين شرط، شناخت صحيح از نيازهاي موجود است، يعني حوزويان ما جهان‌شناس و نيازشناس باشند و اين شناخت به سرمايه‌گذاري، تفکر، تحليل و طبقه‌بندي رويدادهاي بيروني نياز دارد. شرط دوم اين است که نظام آموزشي براساس سنت‌ها، اصالت‌ها و منابع اصلي و نيز منعطف به نيازهايي تنظيم و طراحي شود که در مرحله قبل شناسايي شده‌اند. براي طراحي اين نظام آموزشي، بی‌شک، به کار کارشناسي و استفاده از تجارب گذشتگان و تجارب موفق جديد نياز است که توفيق در آن در گرو شناسايي درست نيازها می‌باشد. نظام پژوهشي حوزه‌هاي علميه نيز بايد نظام کارآمد، پويا، فعال، معطوف به نيازها و پاسخ‌گو به امور باشد. افزون بر این، هنرها، مهارت‌ها و آموزش‌هاي کاربردي براي مهارت‌افزايي در پاسخ‌گويي به نيازها و تأمين آنها مورد عنايت و توجه حوزويان قرار گيرد. نظام اخلاقي و تربيتي حاکم بر حوزه‌ها بسیار مهم است که پرورش‌يافتگان حوزه از اخلاص کامل‌تر، ايثار و اصالت بيشتري برخوردار بوده، عشق به هدايت مردم در وجود آنها موج بزند. این مسائل براي کارآمدتر شدن حوزه‌ها لازم است. در کنار اینها، باید حاکميت نگاه برنامه‌اي، اصولي و آينده‌نگر مورد توجه باشد که سند چشم‌انداز و مأموريت جامع و کامل اين مجموعه است». رهنمودهای رهبری؛ مهم‌ترین رویکرد جامعه‌المصطفی رئیس جامعه‌المصطفی گفت: «در تمام فراز و فرودهای کشور، راهنما و ملاک نهایی عمل، مسیری است که رهبر معظم انقلاب اسلامی تعیین می‌کنند. صیانت از آرمان‌های انقلاب اسلامی، اندیشه‌های امام خمینی‌(ره) و رهبر معظم انقلاب و توجه به ارزش‌های حوزه و مرجعیت، مورد اهتمام ویژه جامعه‌المصطفی می‌باشد. هدف جامعه‌المصطفی، پیمودن راهی است که امام راحل ترسیم کردند و رهبر معظم انقلاب ترسیم می‌نمایند. جامعه‌المصطفی میراث‌دار انقلاب اسلامی و حاصل خون شهدا و رنج امام راحل است. مهم‌ترین رویکرد جامعه‌المصطفی، رهنمودهای رهبر معظم انقلاب است. خط مشی شرعی، حوزه‌ای و سازمانی جامعه‌المصطفی در تعاملات داخلی و خارجی، مبانی اصیل انقلاب، دیدگاه امام خمینی‌(ره) و رویکرد راهبردی رهبر معظم انقلاب می‌‌باشد. راهبرد و سیاست جامعه‌المصطفی مانند تمام نهادها و حوزه‌ای، تربیت مبلغ و مروج و ارائه‌دهنده اندیشه‌های اهل‌بیت(علیهم‌السلام) به سراسر جهان است. مقام معظم رهبري بر پنج نکتة اساسی، يعني حوزة مستقل، حوزة متعامل، حوزة مدافع، حوزة ناصح و حوزة پاسخ‌گو، تأکید داشتند که اين امور شاخص حوزة مستقل و پويا مي‌باشد. استقلال حوزه، یکی از تأکیدات مقام معظم رهبری است. یکی از بحث‌های چالشی، به ویژه در سال‌های اخیر، استقلال حوزه و ارتباط آن با نظام و دولت است؛ در استقلال حوزه، سه دیدگاه قابل تصویر است که دو دیدگاه آن، نگاهی افراطی و تفریطی به این مسئله دارد». تفسیرهای نادرست از استقلال حوزه رئیس جامعه‌المصطفی ادامه داد: «دیدگاه اول با این که بر استقلال حوزه تأکید می‌کند، ولی معنا و مفهوم خاصی دارد که در حقیقت، نتیجة آن، چیزی جز انزوای حوزه و عدم تعامل نیست، یعنی حوزه به دلیل هراس از وابستگی و انتقال مرکز تصمیم‌گیری آن به بیرون، باید به سمت انزوای از جامعه برود که قطعاً نتیجه این کار، عدم تعامل با نظام و نیازهای جامعه است؛ می‌توان گفت که نتیجة این دیدگاه، انزوا و دوری از تعامل است. تفکر دیگری دربارة استقلال حوزه وجود دارد که ممکن است استقلال حوزه را با تعامل حداکثری عنوان کند و در حقیقت بگوید که حل شدن حوزه در نظام‌های بیرون منافاتی با استقلال حوزه ندارد! هر دو تفسیر فوق از استقلال حوزه، غلط هستند. به نظر می‌آید تفسیر درست از استقلال حوزه، همان تفسیر سومی باشد که در فرمایش‌های مقام معظم رهبری هم به آن اشاره شد». تفسیر صحیح و اصولی استقلال حوزه وی، با اشاره به نظر مقام معظم رهبری در استقلال حوزه، گفت: «از فرمایش‌های رهبر معظم انقلاب، برداشت می‌شود که استقلال برای حوزه آری. در این تفسیر، استقلال به معنای این است که مرکز تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی حوزه از درون آن می‌جوشد؛ در یک کلام، باید گفت خط فرمان حوزه درون‌زا از سوی رهبری، مراجع و بزرگان حوزه تعیین می‌شود. طبق این تفسیر صحیح و اصولی، معنای استقلال این نیست که ما در تعامل با جامعه و نظام و نیز پاسخ‌گویی به نیازهای داخلی و خارجی قرار نگیریم یا کمکی از بیرون دریافت نکنیم، بلکه در واقع، استقلال حوزه باید همراه با تعامل با نظام و جامعه باشد. موضع حوزه در مقابل نظام، باید موضع مدافع ناصح باشد؛ در واقع، این دو رکن هم مورد تأکید فراوان رهبر معظم انقلاب بود». دیدار رهبر معظم انقلاب اسلامی با طلاب غیرایرانی وی، در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به دیدار سال پیش طلاب غیرایرانی جامعه‌المصطفی با مقام معظم رهبری، اظهار داشت: «این دیدار، پر از شور و شوق بود که پس از مدت‌ها انجام شد و رهبر معظم انقلاب هم چند نکتة اساسی را مورد تأکید قرار دادند». مقام معظم رهبری در دیدار طلاب غیرایرانی بیان کردند که حضور این جمع در ایران، با انگیزة علمی، معنوی و فرهنگی است که نمی‌توان به آن جنبة سیاسی داد». رهنمودهای مقام معظم رهبری خطاب به طلاب غیرایرانی چنین بود: 1. ضرورت توجه به غریبه نبودن طلاب غیرایرانی در ایران: معظم‌له اظهار داشتند: «طلاب و فضلاى غیرایرانى بدانند که آنها در ایران اسلامى غریبه نیستند؛ شما حتى مهمان هم نیستید؛ شما صاحبخانه‌اید. شما فرزندان عزیز من هستید». 2. ضرورت استفاده از فضای علمی قم: آیت‌الله‌العظمی خامنه‌‌ای بیان کردند: «شما امروز این فرصت بزرگ را در جمهورى اسلامى، در عاصمة علمى قم، در جامعة مبارک المصطفى دارید که با این معارف آشنا شوید؛ "لیتفقّهوا فى الدّین و لینذروا قومهم اذا رجعوا الیهم"؛ خود شما بتوانید نورافکنى شوید که فضا را روشن می‌کند. امروز دنیاى اسلام به این نیاز دارد». 3.  لزوم ایستادگی و صبر در مقابل سختی‏ها: رهبر معظم انقلاب تصریح کردند: «البته شما در این جا در غربت زندگى می‌کنید. اگرچه این جا خانة شماست، ولی از اهل خود، خویشان خود، خانوادة خود دورید. سختى‌هایى دارید، مشکلاتى دارید؛ خودتان، همسرانتان، خانواده‌هاتان مشکلاتى دارند، ولی ایستادگى کنید». معظم‌له گفتند: «باید صبر کرد. صبر یعنى پایدارى، یعنى خسته نشدن، یعنى مغلوب مشکلات نشدن. مشکلات گوناگون بر سر راه همة ماست؛ باید مغلوب نشویم. صبر را، ایستادگى و پایدارى را فراموش نکنید؛ این یک قلم مهم در برنامة زندگى هر انسانى است که داراى هدف والاست». 4. لزوم بازگشت طلاب خارجی به میان ملت و کشور خود: آیت‌الله‌العظمی خامنه‌‌ای اظهار داشتند: «شماها ذخیره‌هاى اسلامید. شماها سرمایة عظیمى براى اسلامید. این جا خوب فرابگیرید؛ در فضاى انقلاب و نظام جمهورى اسلامى خوب تنفس کنید و به امید خدا در زمان لازم در میان ملت خودتان برگردید و با ابزار علم، با سلاح حلم و اخلاق و تواضع و مهر و محبت به مردم، این حقایق را منتقل کنید». 5.  لزوم توجه به علم و تربیت: ایشان گفتند: «هدف حضور شما در این جا، هدف سیاسى نیست؛ هدف علمى است، هدف تربیتى است؛ بسیار شفاف و روشن. علم همه جا خریدار دارد. سخن نیک و معرفت روشن همه جا خریدار دارد». 6.  لزوم فراگیری معارف اهل‏بیت(علیهم‌السلام): رهبر فرزانة انقلاب تصریح کردند: «براى گسترش معارف اهل‌بیت(علیهم‌السلام) هیچ لازم نیست شما به این در و آن در بزنید؛ هیچ نیازى ندارد به بداخلاقى کردن و متعرض این و آن شدن؛ همین اندازه کافى است که معارف اهل‌بیت(علیهم‌‌السلام) را درست فرابگیریم. آن را به دیگران منتقل کنیم. این معارف توحیدى، این معارف انسان‌شناسى، این معارف فراگیر دربارة مسائل زندگى بشر، خود جذاب است، دل ها را جذب می‌کند، آنها را دنبال راه ائمه(علیهم‌السلام) به راه مى‌اندازد». 7.  لزوم آشنایی با فرهنگ ملت‏های دیگر: معظم‌له گفتند: «این جا فرصت بزرگى است براى شما. از ملیت‌هاى مختلف، از کشورهاى مختلف در این جا جمع شده‌اید. هر یک از شما این فرصت را دارد که با برادران مسلمان خود و فرهنگ‌هاى بومى آنها در این محیط آشنا شود». 8.  لزوم ارتباط با طلاب ملت‏های دیگر: آیت‌الله‌العظمی خامنه‌‌ای بیان نمودند: «شما از قارة اروپا با شرق آسیا در این جا می‌توانید ارتباط برقرار کنید. شما از افریقا با کشورهاى خاورمیانه می‌توانید ارتباط برقرار کنید. گلچین‌هاى ملت‌ها در این جا جمع شده‌اند. با یکدیگر آشنا شوید. یکدیگر را بشناسید. فرهنگ‌هاى یکدیگر را، آرزوهاى یکدیگر را، اهداف بلندى را که می‌توان در برادران ملت‌هاى گوناگون سراغ گرفت، اینها را از یکدیگر یاد بگیرید؛ مسلمان یک جامعیتى پیدا می‌کند. این خیلى فرصت بزرگى است براى شما؛ این فرصت در جاى دیگرى پیش نمى‌آید. یک هستة بین‌الملل علمىِ اسلامى در این جا تشکیل شده است. با نشستن شماها در کنار هم، تنفس شماها در فضاى واحد، آشنایى شما با یکدیگر، یک هستة اولیة جامعة بین‌الملل علمىِ اسلامى در این جا تشکیل می‌شود؛ از این فرصت حداکثر استفاده را بکنید». 9. لزوم کسب تقوای الهی: رهبر انقلاب خاطرنشان کردند: «شما جوانید. بزرگ‌ترین سرمایة جوان، دل پاک و نورانى اوست. عزیزان من، از این دل نورانى استفاده کنید. رابطه‌تان را با خداى متعال مستحکم کنید. اگر جوان که آمادگى دارد، بتواند با خشوع، با ذکر، با تضرع، با توسل، دل خود را با خداى متعال آشنا کند، همان چیزى خواهد شد که مصداق "نورٌ على نور"است؛ نور معرفت الهى به دل‌هاى شما خواهد تابید. از گناه دورى کردن، با خدا انس گرفتن، نماز را مغتنم شمردن، جزو کارهاى مهم است». وی خاطرنشان ساخت: «جامعه‌المصطفی هم هدف و مکتب علمی و معرفتی و ترویج و اندیشة اسلامی را در اختیار طلاب خود قرار می‌دهد».